Forex Temel Bilgiler

Forex nedir?

Forex ya da FX, İngilizce Foreign Exchange (Para Değiştirme) sözcüklerinden oluşturulan bir kısaltmadır. Forex, farklı ülkelerin paralarının birbiriyle değiştirildiği bir döviz piyasasıdır. Günlük ortalama 2 trilyon Dolar işlem hacmiyle dünyanın hem en büyük hem de en hızlı gelişen finansal piyasasıdır. Bu likidite, dünyanın temel hisse senetleri borsalarının toplamından daha fazladır.

Forex piyasasının işlem hacmi nedir?

Forex piyasası işlem hacmi bakımından dünyanın en büyük finansal piyasadır. Burada günlük işlem hacmi 2,0 trilyon ile 4,0 trilyon Dolar arasında değişir. Buna karşılık dünyanın en büyük borsası olan New York borsasındaki günlük işlem hacmi 20 milyar Dolar civarındadır.

Forex’te hangi para birimleri ile işlemler yapılır?

En çok işlem yapılan para birimleri, bunlara ilişkin kısaltmalar ve bu para birimleri için kullanılan takma isimler aşağıda verilmektedir:

Simge	Ülke	Döviz	Takma İsmi
USD	ABD	Dolar	Buck
EUR	Euro Üyeleri	Avro	Fiber
JPY	Japonya	Yen	Yen
GBP	İngiltere	Pound	Cable
CHF	İsviçre	Frank	Swissy
CAD	Kanada	Kanada Doları	Loonie
AUD	Avustralya	Avustralya Doları	Aussie
NZD	Yeni Zelanda	Yeni Zelanda Doları	Kiwi

Döviz Çifti (Currency Pairs)

Bir Forex işlemi eşzamanlı olarak bir dövizin satın alınıp bir başka dövizin satılmasıdır.
Bir işlemde eşzamanlı olarak alımı ve satımı yapılan iki dövize “döviz çifti” (currency pair) denir. Örneğin EUR/USD (Euro / Amerikan Doları) bir döviz çifti oluşturur.

Majör ve Minör Para Birimleri (Major and Minor Currencies)

En fazla işlem gören 7 para birimi (USD, EUR, JPY, GBP, CHF, CAD ve AUD) “majör para birimi” olarak isimlendirilir.

Bunların dışında kalan işlem gören tüm para birimlerine “minör para birimi” denir.

Minör para birimleri arasında en fazla işlem görenler Yeni Zelanda Doları (NZD), Güney Afrika Cumhuriyeti Randı (ZAR) ve Singapur Dolarıdır (SGD).

Not: Bazı kaynaklar Yeni Zelanda Doları’nı da majör para birimi olarak kabul etmektedir.

Çapraz Parite (Cross Currency Pair)

İçinde Amerikan Doları olmayan döviz çiftlerine (paritelere) “çapraz döviz çifti” ya da “çapraz parite” denir. Çapraz paritelerde işlem maliyeti genel olarak daha yüksektir.

En fazla işlem gören çapraz pariteler şunlardır:

• EUR/JPY (Avro / Japon Yeni)
• GBP/EUR (İngiliz Poundu / Avro)
• GBP/JPY (İngiliz Poundu / Japon Yeni)

Eğer çapraz paritenin para birimlerinden biri Avro ise bu pariteye “Avro Çaprazı” (Euro cross) denir.

Baz Döviz (Base Currency)

Baz döviz, döviz çiftinde yer alan ilk dövizdir. Örneğin USD/JPY paritesinde baz döviz Amerikan Doları’dır.

Bazı döviz çiftlerinde ABD Doları baz dövizdir:

• USD/JPY
• USD/CAD
• USD/CHF

Karşıt Döviz (Quote Currency / Counter Currency)

Paritedeki ikinci dövize “karşıt döviz” denir.
Bu dövize sıklıkla “pip döviz” (pip currency) de denmektedir. Realize edilmemiş kâr ya da zarar bu döviz cinsinden ifade edilir.

Örneğin USD/JPY paritesinde karşıt döviz Japon Yeni, NZD/USD paritesinde karşıt döviz ABD Dolarıdır.

Kotasyon (Quotation)

Kotasyonda ilan edilen fiyatlar 1.2750/55 olsun. Kotasyondaki ilk fiyat olan 1.2750, kotasyonu yapanın 1 birim baz döviz almak için ödemeye razı olduğu karşıt döviz miktarıdır. Bu fiyata “alış fiyatı” (bid price) denir. Örneğimizde kotasyonu yapan şirket ya da kurum 1 Euro’yu 1,2750 Amerikan Doları karşılığında satın almak istemektedir. Kotasyondaki ikinci fiyat olan 1.2750, kotasyonu yapanın 1 birim baz dövizi satmak için ödemeye razı olduğu karşıt döviz miktarıdır. Bu fiyata “satış fiyatı” (ask price) denir. Örneğimizde kotasyonu yapan şirket ya da kurum 1 Euro’yu 1,2755 Amerikan Doları karşılığında satmak istemektedir.

Alış ve Satış Fiyatları (Bid and Ask)

Alış fiyatı (Bid): Aracı şirketinizin almaya razı olduğu fiyattır. Yani sizin açınızdan bakarsak bu sizin satış yapabileceğiniz fiyattır.

Satış fiyatı (Ask): Aracı şirketinizin satmaya razı olduğu fiyattır. Yani sizin açınızdan bakarsak bu sizin alış yapabileceğiniz fiyattır.

Aracı şirketinizin EUR/USD için kotasyonunun 1,2700/1,2702 olduğunu düşünelim. Alış fiyatı (bid price) 1,2700, satış fiyatı (ask price) 1,2702′dir. Yani 1,2700 Amerikan Doları karşılığında 1 Euro satabilir ve 1,2702 Amerikan Doları karşılığında 1 Euro satın alabilirsiniz. Alış ve satış fiyatları arasındaki fark “makas” (spread) olarak isimlendirilir.

Pip nedir

Bir döviz çiftine ilişkin verilen fiyatlarda mümkün olan en küçük değişime “pip” denir.

Pip, “Price Interest Point” sözcüklerinin baş harflerinden kısaltılmıştır.

Tik (Tick)

Bir işlem için söz konusu olabilecek en küçük zaman dilimine tik denir. Tik aralıkları eşit sürelerde değildir. Örneğin piyasa çok hareketliyken bir saniyede birkaç tik oluşabilirken, piyasanın çok durgun olduğu çapraz paritelerde bir tikin oluşması için saatlerce beklenebilir.

Grafiklerde tik genellikle yatay eksende yani x ekseninde gösterilir.

Aracı kurumların çevrim içi işlem platformları fiyat hareketlerini tik birimiyle gösterir. Yani her yeni işlem yapıldığında bir tik oluşur. İngilizce fiyatın bu şekilde izlenmesine “tick by tick” denmektedir.

Spread

Oyuncu döviz çiftini tam olarak piyasa değeriyle alıp satmaz. Döviz çifti için iki fiyat verilir: Satış (bid ya da sell) ve Alış (ask / ya da buy). Bu iki fiyat arasındaki farka “spread” (kur farkı / makas) denir.

Aracı kurumuzun kârı, alış ve satış fiyatları arasındaki farktır(spread). Yeni bir pozisyon açtığımızda işleme, spread kadar zararla başlarız.

Lot nedir

Forex piyasalarında işlem birimi olarak LOT kullanılır. Standart lot büyüklüğü 100.000 birimdir. 100.000 birim çoğunlukla 100K olarak kısaltılmaktadır. Birçok aracı kurum mini lot ismi altında 10.000 birimlik bir lot büyüklüğü (10K) ve mikro lot ismi altında 1.000 birimlik lot büyüklüğü de (1K) kullandırtmaktadır. Çevrim içi işlem yaptıran bazı aracı kurumlar farklı büyüklükteki lotlarla işlem yapma olanağı verebilmektedir.

Bakiye (Balance)

Bakiye (Balance) hesabımızdaki paradır. Bir pozisyon açıp kapamadıkça hesabımızın bakiyesi değişmez.
Yani açık olan pozisyonlarımızın o anki kâr ya da zararları hesabımızın bakiyesini değiştirmez.
Hesabımızın bakiyesinin değişebilmesi için açık olan pozisyonlarımızdan birini ya da birden fazlasını kapatıp kâr ya da zararımızı realize etmemiz gerekir.

Varlık (Equity)

Hesabımızın varlık değeri, hesabımızın dalgalanmakta olan değeridir. Bir başka deyişle hesabımızın varlık değeri açık olan pozisyonlarımızın kâr ya da zararı dahil edilerek hesaplanan değerdir.
Eğer açık pozisyonumuz yoksa hesabımızın varlık değeri ile hesabımızın bakiyesi aynı olacaktır.
Tüm açık pozisyonlarımızı kapattığımızda en son gördüğümüz varlık değeri yeni bakiye değerimiz olacaktır.

Kaldıraç nedir?

Kaldıraç, İngilizce karşılığıyla “leverage”, sahip olduğunuz anaparanın daha üstünde finansal işlemler gerçekleştirmenizi sağlayan bir mekanizmadır. Kaldıraçlı işlemler kaldıraçsız işlemlere göre daha yüksek risk içerdiğinden, Forex yatırımcılarının kaldıraç konusunda çok iyi bilgilendirilmeleri gerekir.

Kaldıraç ile risk birbiriyle ilişkilidir. Yüksek bir kaldıraç oranı hem kazanç hem de zarar miktarınızı arttırır.

Forex piyasasında açtığınız her pozisyon için pozisyon kapatılana kadar belirli miktarda bir para bloke edilir. Bloke edilmesi gereken bu paraya “gerekli teminat” (required margin), bloke edildikten sonra da bu pataya “kullanılmış teminat” (used margin) denir. Bloke edilen bu para kaybedilme riski altında olan para değildir. Bu parayı bir depozito gibi görebiliriz. Pozisyonumuz açık olduğu sürece bu parayı kullanamayız ancak pozisyonumuz  kapatıldığında bu para yeniden serbest bırakılır.
Kaldıraç oranı ne kadar yüksek ise bloke ettirilmesi gereken para o kadar az olur.
Kaldıraç oranı ne kadar düşük ise bloke ettirilmesi gereken para o kadar fazla olur.

Rakamlarla Forex

• ABD Hisse Senetleri Borsası NYSE’de günlük işlem hacmi 25 Milyar Dolar civarındayken Forex piyasasında günlük işlem hacmi ortalama 2 Trilyon Dolardır.
• Forex piyasalarındaki günlük işlem hacminin yalnızca %5′i hükümetlerin ve firmaların yaptığı işlemlerden oluşuyor. Geriye kalan işlemler spekülatif amaçlarla gerçekleştirilir.
• Açılan pozisyonların %80’i, 7 günden daha kısa süre açık kalır.
• Açılan pozisyonların %40’ı 2 günden daha kısa süre açık kalır.
• Yapılan işlemlerin %85’i majör paritelerde gerçekleştirilir.
• Yapılan işlemlerin %28′i EUR/USD paritesinde gerçekleştirilir.

Aracı Kurumların Denetlenmesi ve Güvenlik

Forex konusunda dünyada faaliyet gösteren tüm aracı kurumların denetimi faaliyet bölgesine bağlı olarak, birbiriyle ilişki halinde olan aşağıdaki kurumlar tarafından yapılmaktadır.
Bu kurumların web sitelerini ziyaret ederek bu kurumlar hakkında bilgi edinebilir, hesap açtırmak istediğiniz aracı kurumun güvenilirliği konusunda bilgi alabilirsiniz. Ciddi bir denetim altında olmayan bir kuruluşta hesap açtırmanızı kesinlikle önermiyoruz.

U.S. Securities and Exchange Commission – SEC (A.B.D)
US Commodities Futures Trading Commission – CFTC (A.B.D.)
National Futures Association – NFA (Ulusal Gelecek Piyasaları Derneği) (A.B.D.)
NFA Aracı Kurum Kontrolü sayfası (BASIC) (A.B.D.)
Financial Services Authority (İngiltere)
Groupement Suisse des Conseils en Gestion Independants (İsviçre)
Organisme d’autorégulation fondè par le GSCGI (İsviçre)
Association Romande des intermediares financiers (İsviçre)
Danish FSA (Danimarka)
Kuzey Amerika Menkul Kıymet Yöneticileri Derneği
Cayman Adaları Para Kurulu (Cayman Islands Monetary Authority)
Financial Services Agency (Japonya)
Honk Kong Monetary Authority (Honk Kong)
Financial Regulator
Bermuda Monetary Autorithy
Financial Industry Regulatory Authority